UYKU TULUMU SEÇİMİ

Uyku Tulumları

Birkaç günlük kamp etkinliği planlamışsanız geceyi doğada geçireceksiniz demektir. Özellikle bahar ve kış aylarında gece düşen sıcaklığa rağmen vücut sıcaklığınızı koruyan ve konforlu bir gece geçirmenizi sağlayan bir uyku tulumuna ihtiyacınız bulunmaktadır.

Uyku tulumunun görevi havayı hapsetmek ve vücudun etrafında tutmaktır. Bunu yaparken aynı zamanda vücudumuzdan uyurken bile dışarıya verilen su buharının dışarıya çıkmasına izin vermelidir. Havayı tutmak için uyku tulumlarında farklı dolgu malzemeleri kullanılmakta ve bu dolgu malzemeleri değişik kumaşlarla yerinde tutulmaktadır. Bir uyku tulumunun verimliliği içinde tuttuğu havaya bağlıdır ki bu da tulumun kalınlığına, yani dolgu malzemesinin miktarına ve hava tutma yeteneğine ile doğrudan ilişkilidir. Bütün fonksiyonel tulumlar dengelenmiş yapıdadır.

Tulumların dış astarlarının içinde dikili küçük bölmeler vardır. Bu bölmelerin içi kaz tüyü veya sentetik elyaf ile doldurulmuştur. Bu şekilde tasarlanmamış olsalardı iç dolgu malzemesi belli yerlerde birikir, bazı kısımlarda hiç olmazdı. Bu bölümler sentetik tulumlarda tabaka şeklinde yerleştirilip üst kumaşa dikilirler. Buradaki amaç dikiş yerlerinden (stitching) ısı kaybını önlemektir. Ayrıca fermuarların alt kısımlarında da yalıtım olmalıdır.

Isı Dereceleri

Bir uyku tulumunun verimliliğini anlamanın alışılmış yolu tulumun ısı derecesine bakmaktır. Genelde bir tulum için iki rakam verilir. Birincisi tulumda rahat bir şekilde uyuyabileceğiniz ısı, ikincisi ise ekstrem derecesi yani tulumda geceyi geçirebileceğiniz minimum ısıdır. Fakat unutulmamalı ki her insanın tulumda rahat etmesi kendi metabolizması, kullandığı matın kalitesi, yaşı, yediği yemek, havadaki nem oranı ve rüzgar hızı gibi çeşitli etmenlerle ilgilidir ve bunların hepsi kişinin kontrolünde değildir. Tulumun içine giyinik olarak girip tulumun konfor derecesini arttırmak mümkündür ama bunun da bir limiti vardır.

Genelde daha ağır olmasına rağmen boydan boya fermuarlı tulumlar daha kullanışlı ve havalandırması daha kolay olduğu için Uyku tulumlarının iç yapıları. Isı kaybını önleyen yastık sistemleri. Tercih edilmektedirler. Fermuar boyunca koruma olması da ısı kaybını önlemek için gereklidir. Uyku tulumlarının boyları 200 cm. ile 230 cm. arasında değişir. Soğuk havalarda bazı malzemelerinizi tulumun içine almanız gerekeceğinden alacağınız tulumun boyunu seçerken bunu da göze almalısınız. Fazla büyük bir tulum da gereksiz ağırlık ve ısıtılması gereken daha fazla hava demek olduğundan amaçlarınıza tam uygun boyutta bir tulum seçmelisiniz.

Dikdörtgen, yarı dikdörtgen ve mumya gibi farklı şekillerde uyku tulumları olmakla birlikte doğa sporlarında genelde mumya tipi uyku tulumları kullanılır. Bunun sebebi mumya tipi tulumların vücuda daha yakın olması ve böylece tulumun içindeki hava miktarı daha az olacağından havayı ısıtmanın daha kolay olmasıdır. Ayrıca mumya tipi tulumlar daha az malzeme gerektirdiğinden daha hafiftirler ve daha az yer kaplarlar. Bazı üreticiler ise tulumlarını mevsimlere göre sınıflandırırlar. Genellikle 4 bazen de 5 guruba ayırırlar. Tulumu alırken yaptığınız etkinliklere göre bu sıralamadan yararlanabilirsiniz.

1-Yaz mevsimi 10 ⁰C

2-İlkbahar sonu, Yaz, Sonbahar başlangıcı 0 ⁰C

3-İlkbahar, Yaz, Sonbahar -5 ⁰C

4-İlkbahar, Yaz, Sonbahar, Kış -15 ⁰C

5-Expedition(Özel Amaç) -15 ⁰C ve altı

Dolgu Malzemeleri

Uyku tulumunuzu seçerken diğer göz önüne alacağınız şey tulumun dolgu malzemesidir. En iyi hava tutma özelliğine, dolayısıyla en iyi ağırlık performans dengesine doğal dolgulu mumya tipi uyku tulumları sahiptir. Ayrıca sıkıştırıldıklarında daha az yer kaplarlar ve tulumun içinde daha iyi dağılırlar. Fiyatları oldukça yüksek olmasına karşın ömürleri sentetik olanlara göre yaklaşık üç kat daha fazladır. Doğal dolgu malzemelerinin en büyük dezavantajları ıslandıklarında yalıtım kapasitelerinin çoğunu kaybetmeleri ve çok zor kurumalarıdır. Bu yüzden tüy tulumların ıslanmamasına çok dikkat etmek gerekir.

Ayrıca doğal dolgu malzemeli tulumların temizliği de daha özen gerektirir. Doğal dolgu malzemesi olarak genelde ördek ve kaz tüyü kullanılır ve kaz tüyü ördek tüyüne göre daha iyidir. Aslında Türkçe' de tek bir karşılığı olmakla birlikte tüyler de ikiye ayrılır; "Feather" ve "Down". "Feather" tüy dendiğinde aklımıza gelen şekle sahiptir, "Down" ise ördek ve kazların göğüs bölümlerinde olan ve yapı olarak farklı olan bir çeşit tüydür. Bu ikincisi havayı tutma özelliği olarak diğerinden çok daha iyidir fakat bu iki tüyü birbirinden tamamen ayrıştırmak çok zordur. "Down" tüyün miktarı ne kadar fazla ise dolgu malzemesinin kalitesi da o kadar iyidir. Örneğin 85% "Down" bir tulumda %85 kaliteli tüy, %15 ise bildiğimiz tüyden olduğunu belirtir.

Tüy tulumlar temizleme esnasında özel bir dikkat gerektirirler ve tüy için üretilmiş bir temizleme malzemesi kullanılması gerekir. Ayrıca ıslakken çok ağırlaştıklarından yıkama sonrası taşırken çok dikkatli davranılması gerekir. Kurutma için en iyi yöntem ılık ve iyi havalanan bir yere serip arada sırada çevirerek bir hafta kadar beklemektir.

Sentetik dolgu malzemeli tulumların temizliği daha kolaydır ve fiyatları daha düşüktür. Fakat daha fazla yer kaplarlar, daha ağırdırlar ve daha kısa ömürleri vardır. Sentetik tulumlar da ıslakken izolasyon özelliklerinin bir miktarını kaybederler ama ıslak bir tüy tulumdan çok daha iyidirler, ayrıca çok daha çabuk kururlar. Sürekli ıslak ortamlarda sentetik tulum kullanmak daha avantajlıdır. Sentetik dolgu malzemeleri sürekli gelişmekte ve daha iyi malzemeler üretilmektedir fakat hala iyi kalitede kaz tüyü ile karşılaştırılabilecek bir malzeme üretilememiştir. Bu dolgu malzemeleri farklı oldukları için temizlemede üreticinin tavsiye ettiği yöntem uygulanmalıdır.

Dış ve İç Kumaşlar

Tulumun dışındaki kumaşın rüzgara karşı dirençli ve belli bir ölçüde su geçirmez olması gerekmektedir. Ayrıca dolgu malzemesinin dışarı çıkmasını da önlemelidir. Genelde tulumların dışında normal dokumalı naylon, ripstop dokuma naylon ya da Ultrasoft veya Pertex gibi mikrofiberler kullanılır. Tüy tulumlarda Gore-tex ve benzeri su geçirmez/nefes alabilir kumaşlar kullanılmasından, istenilen performansın alınamaması nedeniyle son yıllarda vazgeçilmiştir. Bunun yerine Gore Dryloft, Endurance gibi suya dayanıklı fakat su buharını dışarıya daha iyi atabilen dış kumaşlar tercih edilmektedir. Tulumların iç kısımlarında ise pamuklu yada sentetik malzeme kullanılabilir. Pamuklular daha ağır olmalarına ve ıslandıklarında daha zor kurumalarına rağmen daha yumuşaktırlar. Sentetik kumaşlar ise hafif olmakla birlikte mikrofiber dokuma olanlar dışındakiler direk tene temas ettiklerinde yapışıyormuş hissi verirler.

Başlık

Eğer tulumunuzu 5°C’nin altında kullanacaksanız ki dağcılık Uyku tulumu ve mat ve kış kampçılığında çok normal bir sıcaklıktır tulumunuzun mutlaka bir başlığı olmalıdır. Soğuk havalarda başlığın kafanızı iyice sarabilmesi için bir gergi ipinin de bulunması gerekir. Unutmayın ki soğuk bir kafa baş ağrısına ve büyük bir ısı kaybına sebep olur. Yine soğuk havalarda boynunuzu çevreleyen ve dolgu malzemeli bir parçanın olması da ısının omuz ve boyun çevresinden dışarı kaçmasını önleyecektir.

Uyku Tulumunun Bakımı

Kullanılmadığı zamanlarda tulumunuzu bol ve hava geçirgen bir torba da saklamalı ya da dolabınıza dikine asmalısınız. Tulum asla sıkıştırılmış bir vaziyette ya da nemli olarak saklanmamalıdır. Faaliyet esnasında tulum kendi torbasında saklanmalı ve eğer ıslanma ihtimali varsa ayrıca su geçirmez bir torbaya konulmalıdır. Yatmadan önce tulum serilmeli ve iyice kabarana kadar silkelenmelidir. Tulum kullanıldıktan sonra nemlenmiş olabileceğinden havalandırılmalı, mümkünse açılıp çadırın üstüne serilmelidir. Tulum torbasına basılırken ise katlayarak sokmak yerine düzensiz bir şekilde sıkıştırılmalıdır. Böylece tulum hep aynı yerlerden katlanmayacağı için dolgu malzemesi de tulumun içinde daha eşit yayılabilecektir. Tulumunuzun kabarma yeteneğini kaybetmesi genelde pislenmenin bir sonucu olduğundan böyle bir durumda tulumunuzu yıkamanız gerekecektir. Çoğu uyku tulumu çamaşır makinesinde yıkanabilse de yıkama işlemi ile ilgili üreticinin tavsiyelerini uygulamak en sağlıklı olandır. Doğal dolgu malzemesi kullanılmış uyku tulumlarını yıkarken daha özenli olmanız malzemenizin hayatını daha uzatacaktır.

Matlar

Tulumunuzun içine girip yattığınızda altınızdaki dolgu malzemesi ağırlığınız altında ezilecek ve izolasyonu sağlayan hava tutma görevini yerine getiremeyecektir. Bu durumda vücut ağırlığından etkilenmeyecek, kapalı hücreli mat gibi, bir izolatör kullanmanız gerekecektir. Bu matlarda kimyasal ya da fiziksel olarak şişirilmiş köpük kullanılır Bu matlar ezilmeye karşı çok dayanıklıdır ve çok az su emerler. Unutmayın ki bu matların asıl amacı konfor değil yalıtımdır.

Kış için genelde çift mat yada 11-12 mm. kalınlığında matlar kullanılır. Kendi başına şişen hava yatakları ise ikinci alternatiftir. Şişme matların dışları hafif bir malzemeden yapılmıştır ve içlerinde yumuşak süngerimsi bir köpük vardır. Köpük, matın içindeki havanın sirkülasyonunu önleyerek matın performansını arttırır.

Therm-a-Rest gibi şişme matlar diğer matlara göre daha ağır olmalarına ve fiyatları daha yüksek olmasına karşın daha fazla izolasyon ve konfor sağlarlar Özellikle kar üzerinde kullanılırken şişme matların avantajlarının dezavantajlarının çok üstünde olduğunu söyleyebiliriz. Bu tip matları kullanırken dikkat edilmesi gereken nokta sivri cisimleri matınızdan uzak tutmaktır.

ARAMA

SON YORUMLANANLAR

EN ÇOK OKUNANLAR

BUGÜN

DÜN

SON 7 GÜN

BU AY

Eğitim Notları

En Çok Okunan Haberler

DUYURULAR

ANKET